انبياء و علماى ربانى از صديقين و شهداء و صالحين در دست داريم و خلاصه اساس و مبانى بحث از فضايل اخلاقى را باطل مىسازد . آرى ، تخلق به اخلاق فاضله ، و دورى از رذايل نفسانى - كه اصل و اساسش پيروى از هواى نفس است - و ترجيح دادن رضاى خدا بر هر خشنودى ديگر ، امرى است كه از تمامى فرد فرد بشر انتظارش مىرود ، و براى هر كسى از پرهيزكاران كه نفس خود را به دستورات اخلاقى رياضت دهد مقدور است ، آن وقت چگونه مىتوانيم آن را در باره انبياء آن هم پيغمبرى مانند يعقوب ( ع ) غير مقدور بدانيم ؟ ! شگفتا ! اگر اين مقدار از مخالفت هواى نفس از استطاعت انسان بيرون باشد ، پس اين همه تكليف و اوامر و نواهى دينى كه نسبت به آن و نظاير آن شده چه معنايى جز لغو و گزاف مىتواند داشته باشد ؟ علاوه ، اين حرف توهين به مقام انبياى خدا و اولياى او ، و منحط نمودن مواقف عبوديت آنان تا درجه مردم متوسط است ، كه اسير هواى نفس و جاهل به مقام پروردگار خويشند ، با اينكه خداوند ايشان را به امثال آيه « وَاجْتَبَيْناهُمْ وَهَدَيْناهُمْ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » « 1 » ستوده ، و در خصوص يعقوب و پدران بزرگوارش ابراهيم و اسحاق فرموده : « وَكُلًّا جَعَلْنا صالِحِينَ وَجَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَأَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَإِقامَ الصَّلاةِ وَإِيتاءَ الزَّكاةِ وَكانُوا لَنا عابِدِينَ » « 2 » و نيز در حقشان فرموده : « إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِ » « 3 » و خبر داده كه ايشان را به سوى صراط مستقيمش هدايت فرموده بدون اينكه خبر خود را به قيدى مقيد ساخته باشد . و نيز فرموده كه ايشان را اجتباء كرده ، يعنى جمعآورى نموده و يك جا خالص براى خود گردانيده . پس انبياء ( ع ) مخلص - به فتح لام - براى خداى سبحانند و غير از خدا كسى در آنان بهره و نصيبى ندارد ، در نتيجه اين بزرگواران جز آنچه كه او خواسته ، نمىخواهند و او جز حق چيزى نخواسته ، و خشنودى كسى را بر خشنودى او مقدم نمىدارند چه اينكه آن غير خدا ، نفس خودشان باشد و چه ديگران باشند . و خداوند متعال در كلام خود آنجا كه اغواى بنى آدم را به دست شيطان ذكر كرده مكرر مخلصين را استثناء نموده و فرموده : « لأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ » « 4 » .

--> ( 1 ) اين پيغمبران را برگزيديم و به راهى راست هدايتشان كرديم . سوره انعام ، آيه 87 . ( 2 ) و همه را شايستگان كرديم و آنها را پيشوايان كرديم كه به فرمان ما رهبرى كنند و انجام كارهاى نيك را با نماز كردن و زكات دادن به آنها وحى كرديم و پرستندگان ما بودند . سوره انبياء ، آيه 72 و 73 . ( 3 ) ما ايشان را به وسيله يادآورى خالصانه آخرت خالص كرديم . سوره ص ، آيه 46 . ( 4 ) همانا گمراه مىكنم تمامى مردم را مگر بندگان تو را ، آنهايى كه مخلص مىباشند . سوره ص ، آيه 82 و 83 .